Nederland kent ieder jaar duizenden evenementen. Van dorpsfeesten en sportwedstrijden tot grote dancefestivals, concerten en evenementen waar tienduizenden bezoekers tegelijk samenkomen. Voor bezoekers draait zo’n dag vooral om plezier en beleving. Achter de schermen draait echter een enorme veiligheidsorganisatie. Beveiligers, crowd managers, verkeersregelaars, EHBO’ers, organisatoren, gemeenten, politie en brandweer moeten ervoor zorgen dat iedereen veilig naar binnen kan, zich veilig over het terrein kan bewegen en uiteindelijk ook weer veilig naar huis gaat.
Goede evenementenbeveiliging begint daarom niet bij een beveiliger die bij de ingang staat. Het begint vaak weken of maanden eerder met risicoanalyses, terreinplannen, bezoekersstromen, calamiteitenroutes en afspraken over wat er moet gebeuren wanneer de situatie onverwacht verandert.
Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid, NIPV, benadrukt dat bij evenementen verschillende partijen betrokken zijn en dat rekening moet worden gehouden met uiteenlopende risico’s om een evenement ordelijk en veilig te laten verlopen.
Crowd management begint vóórdat de poorten opengaan
Een belangrijk onderdeel van evenementenveiligheid is crowd management. Dat wordt regelmatig verward met crowd control, maar er is een duidelijk verschil.
Crowd management gaat vooral over het vooraf plannen en begeleiden van grote groepen mensen. Hoeveel bezoekers worden verwacht? Hoe komen ze binnen? Waar ontstaan wachtrijen? Hoeveel mensen passen er veilig voor een podium? Wat gebeurt er wanneer duizenden bezoekers na het optreden tegelijkertijd richting de uitgang lopen?
Het NIPV omschrijft crowd management als het plannen en begeleiden van de bewegingen van mensenmassa’s om een evenement ordelijk te laten verlopen. Crowd control komt vooral in beeld wanneer een mensenmassa daadwerkelijk moet worden beheerst, bijvoorbeeld bij een plotseling incident of extreem weer.
Dat betekent dat organisatoren al bij het ontwerp van een evenemententerrein moeten nadenken over looproutes, nooduitgangen, toegangspoorten, podia, toiletten, horecapunten en plekken waar bezoekers zich waarschijnlijk verzamelen.
Een verkeerde plaatsing van een populair podium of horecaplein kan ervoor zorgen dat twee grote bezoekersstromen elkaar kruisen. Op rustige momenten hoeft dat geen probleem te zijn, maar wanneer duizenden mensen tegelijk van locatie veranderen kan binnen enkele minuten een gevaarlijke situatie ontstaan.
De beveiliger is veel meer dan iemand bij de ingang
Voor bezoekers is de evenementenbeveiliger vaak het eerste aanspreekpunt. Bij de toegang worden tickets gecontroleerd, bezoekers aangesproken en kunnen controles plaatsvinden op verboden voorwerpen.
Maar daar stopt het werk absoluut niet.
Beveiligers lopen over het evenemententerrein, bewaken backstagegebieden en nooduitgangen, houden bezoekersstromen in de gaten en letten op agressie, overmatig alcohol- of drugsgebruik en andere opvallende situaties. Tegelijkertijd moeten ze gastvrij blijven.
Dat maakt evenementenbeveiliging bijzonder. Een beveiliger moet duidelijk kunnen optreden als dat nodig is, maar moet net zo gemakkelijk een bezoeker vriendelijk kunnen uitleggen waar de garderobe, EHBO-post of uitgang is.
In Nederland vallen particuliere beveiligingsorganisaties onder de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus, de Wpbr. Beveiligingsbedrijven hebben een vergunning nodig en medewerkers worden gescreend en hebben voor hun werkzaamheden toestemming en een legitimatiebewijs nodig.
Professionele evenementenbeveiliging is dus meer dan iemand een geel hesje of een zwart shirt met het woord ‘Security’ aantrekken.
Toegangscontrole bepaalt de eerste veiligheidslaag
Een goede toegangscontrole voorkomt dat problemen het evenemententerrein überhaupt bereiken.
Daarbij gaat het niet alleen om tickets. Afhankelijk van het evenement kunnen tassen worden gecontroleerd en kunnen bezoekers worden gecontroleerd op voorwerpen die volgens de huisregels niet zijn toegestaan.
Maar ook de inrichting van de entree is belangrijk.
Wanneer duizenden bezoekers binnen korte tijd arriveren, moeten er voldoende toegangspoorten zijn. Wachtrijen mogen niet zo groot worden dat bezoekers tegen elkaar worden gedrukt of wegen en calamiteitenroutes blokkeren.
In handreikingen rond evenementenveiligheid wordt daarom onder andere aandacht besteed aan het doseren van de toegang, beperken van wachttijden, toegangscontroles en het spreiden van bezoekers.
Een snelle entree is prettig voor bezoekers, maar snelheid mag nooit ten koste gaan van veiligheid.
Crowd control wanneer de situatie verandert
Zelfs het best voorbereide evenement kan te maken krijgen met onverwachte omstandigheden.
Denk aan noodweer, brand, een vechtpartij, een technisch probleem bij een podium, een medische noodsituatie of plotselinge drukte doordat een populaire artiest ergens verschijnt.
Op dat moment komt crowd control nadrukkelijk in beeld.
Beveiligers en crowd-controlmedewerkers moeten bezoekers dan gericht kunnen sturen. Soms betekent dat een doorgang tijdelijk afsluiten. In andere gevallen moet juist snel ruimte worden gemaakt voor ambulancepersoneel of brandweer.
Communicatie is daarbij cruciaal.
Wanneer één medewerker bij een podium ziet dat de drukte snel toeneemt, moet die informatie onmiddellijk terechtkomen bij een centralist of veiligheidscoördinator. Die kan vervolgens besluiten extra personeel te sturen of bezoekers via een andere route te leiden.
Een paar minuten verschil kan bij een grote mensenmassa veel uitmaken.
Van portofoon tot cameratoezicht
Techniek speelt ondertussen een steeds grotere rol bij evenementenbeveiliging.
Portofooncommunicatie blijft een belangrijk hulpmiddel, maar bij grotere evenementen worden ook camerabeelden gebruikt om bezoekersstromen te volgen. Vanuit een centrale post kan worden bekeken waar drukte ontstaat en waar extra personeel nodig is.
Daarnaast kunnen digitale toegangssystemen inzicht geven in hoeveel bezoekers daadwerkelijk binnen zijn. Zo kan een organisatie beter bewaken of bepaalde gebieden hun maximale capaciteit naderen.
Technologie kan beveiligers ondersteunen, maar uiteindelijk blijven goed opgeleide mensen op het terrein noodzakelijk. Een camera kan drukte signaleren, maar een ervaren beveiliger ziet vaak ook aan gedrag dat een situatie dreigt te veranderen.
Veiligheid draait om samenwerken
Een evenementenbeveiliger werkt nooit helemaal alleen.
Bij grotere evenementen ontstaat een netwerk waarin organisator, beveiligingsbedrijf, medische dienst, verkeersorganisatie, gemeente, politie en brandweer allemaal hun eigen verantwoordelijkheid hebben.
Vooraf moet duidelijk zijn wie beslissingen neemt wanneer er iets gebeurt.
Wie geeft opdracht om een terrein gedeeltelijk te ontruimen? Wie waarschuwt de hulpdiensten? Welke toegang gebruiken ambulances? Wie zorgt ervoor dat bezoekers niet richting een incident lopen? En wie communiceert met het publiek?
Dat soort afspraken wil je niet pas maken wanneer er daadwerkelijk rook boven een festivaltent staat.
Daarom zijn briefings voor de start van een evenement belangrijk. Medewerkers moeten weten waar nooduitgangen, EHBO-posten, blusmiddelen, verzamelplaatsen en calamiteitenroutes zijn. Ook moet duidelijk zijn via welk portofoonkanaal belangrijke meldingen worden doorgegeven.
Ook bezoekersgedrag speelt een belangrijke rol
Veiligheid is niet alleen een verantwoordelijkheid van beveiligers.
Een mensenmassa bestaat uit individuele bezoekers die allemaal beslissingen nemen. Mensen volgen vrienden, sluiten aan bij rijen, bewegen richting muziek of verlichting en reageren op wat andere bezoekers doen.
Wanneer een groep plotseling begint te lopen, volgen anderen vaak zonder precies te weten waarom.
Juist daarom is duidelijke publiekscommunicatie belangrijk. Bewegwijzering moet begrijpelijk zijn en medewerkers moeten bezoekers op tijd informeren wanneer een route verandert of een gebied tijdelijk niet toegankelijk is.
Rust en duidelijkheid kunnen voorkomen dat onzekerheid omslaat in onrust.
Uitstroom verdient net zoveel aandacht als de entree
Het moment waarop een evenement eindigt wordt nog weleens onderschat.
Tijdens de opening komen bezoekers vaak verspreid binnen. Aan het einde willen duizenden mensen echter ongeveer tegelijkertijd vertrekken.
Dan ontstaan grote stromen richting parkeerplaatsen, fietsenstallingen, taxi’s, treinen, bussen en andere vervoersmogelijkheden.
Een goed crowdmanagementplan houdt daarom niet alleen rekening met de instroom, maar ook met doorstroom en uitstroom.
Soms kan een organisatie bezoekers bewust geleidelijk laten vertrekken, bijvoorbeeld door verschillende programmaonderdelen niet exact tegelijkertijd te laten stoppen of na het hoofdprogramma nog activiteiten aan te bieden.
Geen goed evenement zonder goede beveiliging
Goede evenementenbeveiliging valt bezoekers vaak nauwelijks op. En eigenlijk is dat precies de bedoeling.
De beveiliger die rustig bij een doorgang staat, de centralist die camerabeelden volgt, de crowd manager die bezoekersstromen analyseert en de medewerker die een ambulance door een mensenmassa begeleidt, zijn allemaal onderdelen van hetzelfde veiligheidsplan.
Pas wanneer het misgaat, wordt zichtbaar hoe belangrijk die voorbereiding is.
Nederlandse evenementen worden steeds professioneler en bezoekers verwachten niet alleen een indrukwekkend podium, goede artiesten en lekker eten. Ze verwachten ook dat een organisator heeft nagedacht over hun veiligheid.
Beveiliging is daarom geen sluitpost op de begroting, maar een essentieel onderdeel van ieder professioneel evenement. Crowd management, toegangscontrole, communicatie en goed opgeleide beveiligers zorgen er samen voor dat duizenden mensen tegelijkertijd kunnen doen waarvoor ze gekomen zijn: genieten van een evenement en daarna weer veilig naar huis gaan.
Deze pagina is geschikt voor bedrijven die precies binnen dit thema willen opvallen.
